|
Terwijl ik dit schrijf is er een
oorlog aan de gang in Irak. De uitkomst lijkt vrij zeker. De Amerikanen
en Engelsen zullen deze oorlog winnen. Tenminste, als Saddam geen
biologisch of chemisch konijn uit zijn hoed tovert. Want dan zou door
een mega-verlies aan mensenlevens er wel eens een heel andere situatie
kunnen ontstaan.
Een glimlach en humor past
niet bij een oorlog. Dat zou je denken als je de verschrikkingen
realiseert. Toch blijkt het tegendeel waar. De pareltjes humor rollen
van de slagvelden af. Uit desperate en zeer moeilijke situaties
distilleren zich vaak grappen, meestal in de wat zwartere sfeer van het
humorgebied. Denk bijvoorbeeld maar eens aan die typische Joodse humor.
Geboren uit omstandigheden die allesbehalve rooskleurig waren. En soms
het menselijk besef en voorstellingsvermogen ver te boven gingen.
Die humor op zulke momenten is vaak
het anker waaraan men zich vastlegt. Het middel om verzachting te
vinden, de zaken te relativeren of om zich gewoon geestelijk nog
enigszins staande te houden. Humor kan ook de waarschuwende vinger
symboliseren. Cartoonisten in de kranten en magazines zijn ware meesters
in het hanteren van humor op een dergelijke manier.
Effect
heeft humor in het verleden regelmatig gehad. Cartoonisten en
cabaretiers hebben aan de wieg gestaan van menig revolutie en niet
zelden politieke carrières gemaakt en gebroken. En er valt voor degenen
die op de korrel worden genomen vrij weinig aan te doen. Ondanks de
repressie door bijvoorbeeld dictators, die het gevaar inzien, blijft
humor doorgroeien. Al is het ondergronds. En de intensiteit neemt alleen
maar toe.
|
|
Uiteindelijk
staat de felle bestrijder in zijn hemd en vat een stevige kou. Die soms
onverwacht fatale gevolgen kan hebben.
De
nar aan de Middeleeuwse vorstenhoven is een typisch verschijnsel van
waarschuwende en relativerende humor. Hij had vaak de lachers op zijn
hand met zijn grappen en grollen. Ook degenen die hij bespotte zaten
soms schuddebuikend op hun stoel. Maar altijd stond in de schaduw de
beul. Hij grijnsde, want hij wist dat zijn tijd nog zou komen. Het was
dus voor de nar een voortdurend balanceren tussen wat kon en niet kon.
Per slot had hij ook het leven lief.
Humor vandaag de dag manifesteert
zich in oneindig veel vormen en variaties. Ook de verspreiding gebeurt
razendsnel. Het Internet is daar een voorbeeld van. Een gebeurtenis die
nog geen uur geleden plaatsvond, kan aanleiding geven tot het
verspreiden van talloze grappen, cartoons, satire enz. Dat hierbij niet
altijd een even goede smaak wordt gevolgd is evident. Maar ja, wat is
goede smaak op humorgebied? De een krijgt tranen in de ogen van het
lachen, de ander keert zich vol walging af. Zo is het al eeuwen lang
geweest. En zo zal het nog eeuwen blijven.
Natuurlijk is
het effect van humor op iemand heel persoonlijk. Het hangt van de
geestesgesteldheid af, de ontwikkeling, de omstandigheden. Maar een ding
is voor iedereen zeker: zonder humor is het leven saai, kleurloos en
nauwelijks waard geleefd te worden. En zeker in deze wereld van oorlog
en ellende kan een mens echt niet zonder. Al is het alleen maar om zich
te realiseren dat alles betrekkelijk is. Per slot van rekening zijn we
over 60 á 70 jaar geen van allen meer op deze aardkloot. Misschien wel
de ultieme humor van de Goden... |
